اقتصاد دولت اشکانی (پارت ها)

یکی از ره های تجارت در زمان اشکامنیان از طریق مبادلات کالا بود که اشکانیان بیشتر نقش واسطه را داشتند که نخستین کاروان در سال ۱۱۴ ق. م از چین روانه غرب میشد. از طریق تعدادی از کاروانسراهای مسیر راه را از مدیترانه به خاور می‌شناسیم. انطاکیه در ساحل اورونتس به عبارت دیگر زوگهای همجوار در ساحل فرات، به ویژه چاپارخانه‌های مبدأ بودند. از این محل، جاده‌های متعددی از طریق نیکه فوریوم، دورا – اوروپوس. این دادوستد عمدتاً به صورت تجارت واسطه‌ای برگزار می‌شد که پارتیان، در درجهٔ اول، واسطه بودند و شخصاً به ندرت به صورت سوداگر عمل می‌کردند، اما آنان از این تجارت درآمد سرشاری از طریق گمرک خانه‌های فراوان و همچنین از طریق مالیات‌های مختلف بر کالاهای مورد مطالعه به دست می‌آورند. در خصوص آنچه به کالاهای مورد معامله مربوط می‌ود (باید گفت که) بردگان (درنگ ارغوان، عطر روغن زیتون، چهارپایان، پوست، نمک، تندیسهای برنزی، طلا، نقره، پارچه و طبیعتاً ابریشم نیز نقل و انتقال داده می‌شد. پارتیان (آهن سِری)، زردآلو و هلو را از چین وارد می‌کردند و در ازایش (میوه پارتی) یعنی انار به چین رفت. هیئت چینی پیشتر یاد شده تا کاه و یونجه را از ماد به چین آورده و پارتیان نیز (اسب نسایی) از فراعنه به چین می‌بردند که این اسب‌ها نامشان (اسب آسمانی) بود، (تلحود بابلی) در مورد مالیاتهای برداشتی از منطقه بین‌النهرین در دورهٔ پارتیان؛ بنابراین، مالیات سرانه‌ای (کرگا) وجود داشت که با پول تأدیه می‌شد.

مالیات اراضی:

افزون بر همهٔ اینها مالیات ارضی (تسقا) بود که عمدتاً و احتمالاً بر اساس وسعت زمین محاسبه و هم چنین با پول تأدیه می‌شده و این که بالاخره مالیاتی بر محصول وجود داشت. سفال نبشه‌های نساء نیز در مورد وصول مالیات جنسی از تاکستانها هستند که به صورت شراب بود.

"(شروع تجارت در حجم کلان میان چین و غرب در زمان مهرداد دوم صورا گرفت.پارتی ها برای حفاظت از جاده ها و رونق بیشتر تجارت نیز تلاش میکردند و این کار داد و ستد را در حجم وسیع ممکن تر می ساخت.پارتها علاوه در اقلامی که وارد میکردند و همچنین به دولت های دیگر صادر میکردند معمولا تقش واسطه را داشتند و به واسطه گمرک و مالیاتهای مختلف درآمد بسیار خوبی را به جیب میزدند."گاهی که کشاورزی دچار رکود میشد،دولت با توجه به تجارت و اخذ عوارض گمرکی می کوشیدند کمبود ها را جبران کنند"(1)
نظر خودم: در تمامی مکاتبی که دیده ام بیشتر به کشاورزی و دامپروری اشاره شده است و دیگر به اطلاعات بیشنری ذکر نشده دولتاشکانی (پارتی) سعی در این داشتند که اقتصادشان همچون هخامنشیان ادامه یابد. همچنین تجارت اقلام گوناگون مانند پوست،نمک،پارچه،طلاونقره و غیره در راه های منتهی به غرب و شرق انجام میشد.

اما همینطور اقای زرین کوب می فرمایند"اقتصاد این جامعه بیشتر بر کشاورزی و دامداری مبتنی بودو همچنین بر تجارت که اجزای مختلف این امپراتوری ارتباط و تعادل به وجود میاورد.در آنچه تعلق به کشاورزی دارد مسئله عمده آبیاری بود که حفر قنات دشواری آن را در اراضی کم آب نشان میداد و بعضی حفاری های ناحیه مرغیان نشان داده است که در اراضی کم آب شرق فلات در این دوره هم مثل ادوار بیشتر کوششهای قابل ملاحظه یی برای توسعه کشاورزی باید انجام شده باشد."(2)

 

منابع

(1)کاظم موسوی تاریخ جامع ایران 1393 صفحه 358

(2)عبدالحسین زرین کوب تاریخ مردم ایران 1377 صفحه ی 352