به نام خدا

 

قدرت اقتصادی حکومت اشکانی بیشتر با کشاورزی و دامداری تحقق می یافت و سپس تجارت و بازرگانی با سایر حکومت ها تحول عظیمی در اقتصاد اشکانیان به وجود اورد.مسئله بسیار مهمی در کشاورزی ابیاری آن است و اشکانیان برای رسیدن به وضعیت کشاورزی مطلوب به آن توجه ویژه ایی میکردند؛به این شکل که در مناطق کم آب قنات حفر می شده است و برای توسعه آن فعالیت هایی انجام داده اند."اقتصاد این جامعه بیشتر بر کشاورزی و دامداری مبتنی بودو همچنین بر تجارت که اجزای مختلف این امپراتوری ارتباط و تعادل به وجود میاورد.در آنچه تعلق به کشاورزی دارد مسئله عمده آبیاری بود که حفر قنات دشواری آن را در اراضی کم آب نشان میداد و بعضی حفاری های ناحیه مرغیان نشان داده است که در اراضی کم آب شرق فلات در این دوره هم مثل ادوار بیشتر کوششهای قابل ملاحظه یی برای توسعه کشاورزی باید انجام شده باشد."(۱) بنظر میرسد  که بخشی از کارهای کشاورزی و دامداری در زمین های نجبا وشاهان توسط بردگان و اسیران جنگی بودند انجام میشد؛بازرگانی و تجارت شرق و غرب که کالاها را از چین به روم و برعکس مبادله میکرد تاثیر بسیار مهمی در شرایط اقتصادی اشکانیان گذاشته بود."در بازرگانی نقش عمده دنیای پارت حمل کالاهای مختلف بود بین شرق و غرب.از جمله کالاهایی که از روم به ایران میامد فلزات،اشیای مصنوعی،و نوعی نان به اسم تنک بود که در مقابل انها گهگاه قالی و پارچه،عطر و ادویه از ایران به روم میرفت.(۲)

شروع تجارت در حجم کلان میان چین و غرب در زمان مهرداد دوم صورا گرفت.پارتی ها برای حفاظت از جاده ها و رونق بیشتر تجارت نیز تلاش میکردند و این کار داد و ستد را در حجم وسیع ممکن تر می ساخت.پارتها علاوه در اقلامی که وارد میکردند و همچنین به دولت های دیگر صادر میکردند معمولا تقش واسطه را داشتند و به واسطه گمرک و مالیاتهای مختلف درآمد بسیار خوبی را به جیب میزدند."گاهی که کشاورزی دچار رکود میشد،دولت با توجه به تجارت و اخذ عوارض گمرکی می کوشیدند کمبود ها را جبران کنند"(۳) 

پارتین زردالو و هلو از چین وارد میکردند و انار نیز با چین صادر میشد."زردالو و هلو از چین به ایران میامد و میوه پارت_انار_از ایران به چین راه یافت."(۴)همچنین تجارت اقلام گوناگون مانند پوست،نمک،پارچه،طلاونقره و غیره در راه های منتهی به غرب و شرق انجام میشد.

اشکانیان کوشش بسیاری برای در انحصار داشتن این موقعیت عالی اقتصادی کردند و منفعت های بسیاری را نیز به جیب میزدند البته منفعت های آن به اندازه ایی بوده که به این تلاش و کوشش بیرزد.

بنظر میرسد اشکانیان بیشتر با کشاورزی و دامداری اوضاع اقتصادی را کنترل میکردند و در کنار آن،با استفاده از تجارت درآمد خوبی را کسب میکردند.

 

منابع

1_(زرین کوب_عبدالحسین_تاریخ مردم ایران_انتشارات امیرکبیر_۱۳۷۷_تهران_صفحه۳۵۲)

2_همان_صفحه ۳۵۳

3_(موسوی_کاظم_تاریخ جامع ایران ج۲_انتشارات مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی_۱۳۹۳_تهران_صفحه۳۵۸)

4_همان۱_صفحه۳۵۵