ادبیات اشکانی:
ادبیات اشکانی:
زبان پارتی:
"زبان پارتی از شاخه زبان های ایرانی میانه(شمال غربی) است.زبان های ایرانی میانه که گونه تحول یافته از زبان های ایرانی باستان به شمار می رود،اصطلاحا به زبان هایی گفته می شود که بعد از سقوط هخامنشیان در ایران رایج بود".(1)
"زبان مادر زاد پارتی ان مرحله از زبان است که میان علمای زبان شناس معروف به زبان وسطی یا پهلوی است".(2)
لازم به ذکر است که از صورت باستانی زبان پارتی اثاری به جا نمانده است.
کهن ترین اثار موجود به زبان پارتی متعلق به سده نخست پیش از میلاد است.
"زبان پارتی تا حدود سده های چهارم و ششم میلادی زنده بوده اما از این زمان به بعد به تدریج رو به خاموشی نهاد.البته پس از این زمان نیز تا سده نهم از این زبان در نگارش اثار مانوی استفاده شد".(3)
خط پارتی:
"خط پارتی که اشکانیان برای نگارش زبان خود از ان سود جستند برگرفته از خط ارامی بود این خط از راست به چپ نوشته می شد و حروف به یک دیگر متصل نمی شدند افزون بر این،دراین خط از هزوارش نیز استفاده میشد".(4)
پیرینا نیز معتقد است که؛"خط پارتی ارامی است".(5) واین را با دو عامل اثبات میکند؛
اولی: سکه هایی که از اشکانیان به یادگار مانده و روی ان زبان پهلوی را به خط ارامی نوشته اند.
دومی: پلوتارک خبری راجب ارد می دهد و میگوید روی سکه های پارتی علاوه بر خط یونانی خط ارامی نیز نوشته شده است.
اثار به جای مانده از زبان و خط پارتی بسیار اندک هستند و شامل:کتیبه ها،سنگ نوشته ها،سفال نوشته ها،چرم نوشته ها،فلز نوشته ها و... می شوند.از جمله مهم ترین این اثار میتوان به؛ کتیبه اردوان سوم،کتیبه خنگ نوروزی،کتیبه شوش و... اشاره کرد.
ادبیات:
زبان ارامی زبان دیوانی بود و برای نگارش نامه ها و اسناد به کار می رفت.پس از ان حدود حدود نمیه دوم سده اول زبان پارتی از ان اقتباس شد و جایگزین زبان ارامی شد.افزون بر این زبان یونانی نیز زبان رسمی امپراتوری اشکانی بود.(6)
اشکانیان در اوایل فرمانروایی بسیار تحت تاثیر فرهنگ و زبان یونانی بودند همان طور که در مطالب بالا بیان شد، طوری که حتی نام خود را به زبان و خط یونانی روی سکه ها درج میکردند،گاهی نیز روی سکه ها از واژه «دوست دار یونان» استفاده می کردند.
"بلاش یکم برای نخستین بار در کنار خط و زبان یونانی،زبان پارتی را نیز به کار گرفت".(7)
"به نظر می رسد ادبیات دوران اشکانی مانند دوره های پیشین شفاهی بوده و گوسان های دوره گردی بودند که روایات و... را برای مردم میخوادند".(8)
امروزه داستان هایی وجود دارد که به نظر میرسد اصلیتی پارتی دارند.مانند:منظومه ویس و رامین و داستان بیژن و منیژه و برخی حامسه هایی با این زبان.
همچنین برخی متون حماسی از طریق همین گوسان ها از راه زبان پهلوی به دست ما رسیده است مانند:درخت اسوریک،رستم و گودرز،یادگار زیریران و... .
منابع:
1. بجنوردی کاظم موسوی و ... .1391.تاریخ جامع ایران جلد دوم.مرکزه دایره المعارف بزرگ اسلامی.ص359
2. پیرنیا حسن. 1391.تاریخ ایران باستان. انتشارات نگاه. ص2201
3. بجنوردی کاظم موسوی و ... .1391.تاریخ جامع ایران جلد دوم.مرکزه دایره المعارف بزرگ اسلامی.ص359
4.همان
5. پیرنیا حسن. 1391.تاریخ ایران باستان. انتشارات نگاه. ص2202
6. بجنوردی کاظم موسوی و ... .1391.تاریخ جامع ایران جلد دوم.مرکزه دایره المعارف بزرگ اسلامی.ص364
7.همان
8.همان