امپراتوری اشکانی از فرهنگ‌ها، مذاهب و باورهای گوناگونی، بخصوص به‌طور عمده از آیین‌های ایرانی ویونانی تشکیل می‌شد.  گذشته از اقلیت یهودیان و تازه مسیحیان، بیشتر پارت‌ها چندخدا باور بودند.


▪مذهب پارتیان

راجع به مذهب پارتی ها و شاهان اشکانی باز اطلاعات خیلی کم است، با وجود این از کلیه اطلاعاتی که به ما رسیده، چنین بر می آید، "که پارتی ها، قبل از اینکه به ایران بیایند و زمانی که با سکاها معاشر یا همجوار بودند، مانند سایر آریان ها عناصر را می پرستیدند و پرستیدن آفتاب و ماه و ستارگان در مذهب آنها داخل بود. بعد، که به ایران آمده با مردمان دیگر ایرانی معاشر شدند، هرمزد پرستی مذهب آنها گردید، ولی اثراتی هم از مذهب سابق پارتی ها در آنها ماند، بالاخره بعد از آمدن اسکندر به ایران و انتشار یونانیت در ایران، صور یا علامات ارباب انواع یونانی هم بر مسكوكات اشکانی پدید آمد. بنابراین پارتی ها دارای مذهبی گشتند، که ترکیبی بود."(1)

 "بزرگترین خدایان پارتی آفتاب و ماه بودند،
البته آفتاب را مهرمی نامیدند،هنگام طلوعش اورا می پرستیدند."(2)

"خدای آفتاب حامی خانواده سلطنت و هیکل های اجداد بود، خانواده اشکانیان به الهه دیگری نیز معتقد بودند، اجداد شاهان اشکانی مقامی در میان خدایان خانواده سلطنت داشتند و ایزد آفتاب در میان این الهه مقام اول را حائز بود. پس از اینکه پارتی ها و اشکانیان هرمزد پرستی را پذیرفتند، این خدایان معاونین با وزرای هرمزد گردیدند."(3)​​​​​​​

در دوره اشکانی مغ ها که از بزرگان کشور به حساب می آمدند،عهده دار، اداره ی آتشکده ها وامور معابد بودند.

در کتاب پانصد سال حکومت اشکانیان آمده است که:
"مغ ها نفوذ خود را در دوره اشکانیان به مرور فاقد شدند و از احتراماتشان. خیلی کاست. بنابراین پارتی ها به مذهب قدیمشان، که پرستش آفتاب و ماه و هیکل های اجدادشان بوده بیشتر علاقه مند بودند، تا به مذهب زرتشت و مخصوصا هیکل اجدادشان را خیلی محترم می داشتند.این هیکل ها گرانبهاترین اشیاء خانه های پارتی بود. پارتی ها با اینکه خیلی به مذهب زرتشتی علاقه مند نبودند، ممانعتی هم برای پرستش هرمز یا ترویج این مذهب نمی کردند."(4)

باتوجه به مطالب گفته شده در مورد مذهب پارتیان به این نتیجه می رسیم که: "قوم پارتی مذهبی داشته ترکیبی،ولی به مذهب زرتشتی خیلی نزدیک،زیرا اگرهم به مذهب قدیمش علاقه مندبوده،درآن مذهب  مهرپرستی قوت داشته ومهر، چنانکه  می دانیم، یکی از ایزدان مهم مذهب زرتشت است."(5)   

علاوه بر این "به خوبی معلوم است که در دوره پارتی هم مانند دوره هخامنشی مذهب رسمی وجود نداشته و مردم ایران و کلیه ملل تابعه دولت پارت در اختیار مذهبی آزاد بودند."(6)

منابع:

1. حقیقت،عبدالرفیع،پانصد سال حکومت اشکانیان،کومش،۱۳۹۴،ص۳۶۱

2. همان،ص۳۶۱و۳۶۲

3. همان،ص۳۶۲

4.همان،ص۳۶۳

5.همان،ص۳۶۴

6.همان،ص۳۶۶