تجربه های معلمی

پادشاهان اشکانی به احترام ارشک،بنیان گذار سلسله نام(ارشک،اشک)برخود می افزودند که این امر ناشی از سنت شبانی پدر دوستی بود آنان مطابق رسم عشایر هر ساله کوچ منظمی داشتن که براساس آن پایتخت آنان ازاشک آباد نسا در پارت تا هکاتوم پلیس واکباتان در ماد و بال وتیسفون در غررب تغییر می کرد

"نظام اداری اشکانیان مبتنی برسیاست عدم تمرکز،حکومت ملوک الطوایفی و دادن اختیار حکمرانی به سران بخش های مختلف حکومتی بود که هر کدام تحت نظر شاهنشاه در منطقه خود حکومت می کردند".1

از خاندان های مهم اشکانی

رقابت همیشگی این خاندان ها باعث تضمین وبقای امپراتوری در خاندان اشکانی می ش.

حسن پیرنیا در مورد وضع ادارات می گوید"از وضع ادارات دولت پارت اطلاعاتی نیست واز نویسندگان عهد قدیم هم خبری در این نرسیده نمیدانیم ادارات دولت اشکانی چطور اداره وتقسیم شده بود وزرا چه نام داشتند و چند تن بود همین قدر میدانیم که "سورنا رئیس خانواده سورن پهلو سپهسالار کل قشون بود واو هم در موقع تاج گذاری تاج را او بر سر شاه میگذاشت"(3)وافرادی نیز در مجلس شیوخ عضویت داشتند می توان حدس زد که ادارات دولت اشکانی مانند ادارات هخامنشی و سلوکی بود"(4)

منابعی که می توانیم برای بازسازی ماهیت قدرت پادشاه واداره کشور در دوره پارتی از آنها استفاده کنیم عمدتا از دیدگاه غربی نوشته شده است بنابراین طبیعی است انتظار داشته باشیم تصویر واقعی را مخدوش سازند زیرا نویسندگان یونان و روم باستان از فهم دریافت آداب و رسوم ایرانیان یا صحرا گردان عاجز بودند.

شیوه انتخاب شاهنشاه

برخی از مورخین براین باور بوده اند که نظام شاهنشاهی در ایران عصر اشکانی،مبتنی بر نظامانتخابی بوده واعضای مجلس((مهستان))شاه را انتخاب می کرده.ولسکی در این مورد می نویسد:تاریخ نویسان و با نقل گزارش استرابون نتیجه می گیرند که پادشاهی اشکانیان انتخابی بوده یعنی اشراف و بزرگان عضو مجلس مهستان[انجمن بزرگان]شاه ایران را انتخاب می کردند .وی با رد این برداشت معتقد است که با گزارش بلینوس که می گوید در دولت پارتیان هجده پادشاهی وجود داشته است،وچون هر یک از ایالات دولت پارتیان ،یک پادشاهی تلقی می کرده اند،ودرراس هر یک از آن ها شاهی وجود داشته لذا می توان نتیجه گرفت که منظور استرابون انتخاب شاهنشاه یا شاهشاهان نیست بلکه انتخاب فرمانروایان ایالات از میان اعضای مهستان است که لقب ایرانی ((بیستخ))یا ویستخ،داشته اند.بنابراین چیزی که به راستی از متن اسرابون فهمیده می شود انتصاب ((شاهان از میان))اعضای دومجلس است نه یک شاه."5

مجلس مهستان

"گرچه روایت ایرانی اطلاعاتی در مورد ترکیب مجلس مهستان در دوره اشکانیان در اختیار ما نمی گذارد،اما اطلاعات درباره دوره ساسانیان اجازه قضاوت تقریبی را می دهد.مهستان یا شورای بزرگان از خویشان نزدیک شاه،مانند پسران و برادران او و نیز نمایندگان خاندان های بزرگ و موبدان بزرگ تشکیل می شد. هیچ چیز مانع از این فرض نیست که ترکیب مشابهی در زمان اشکانیان وجود  داشته باشد" 6

1:فرای،ریچارد.میراث باستانی ایران،ترجمه مسعود رجب نیا،انتشارات علمی فرهنگیف1373،ص308

2"مارکوات،یوزف مارکوات 1373.ایرانشهر بر مبنای جغرافیای موسی خورتی.ترجمه مریم میر احمدی،تهران"انتشارات اطلاعات ص.صفات 144و145

3:در این مورد در دو جا اشاره شده 1 تاریخ ایران وممالک همجوار از غاز اسکندر تا انقراض اشکانیان ص 140 وحسن پیرنیا تاریخ ایران انتشارات نگاه ص 2173و2174

4:حسن پیر نیا تاریخ ایران انتشارات نگاه ص 2173 و 2174

5:شاهنشاهی اشکانی ولسکی 1386 ص 125 تا 127